Mezhep imamları arasındaki görüş farklılıklarını nasıl anlamalıyız? Halis Bayancuk Hoca

Şimdi kardeşlerim, İslam alimleri İslam'ı anlarken delillerden yola çıkarken İslam'ı anladıkları için eğer herhangi bir konuda iki tarafında elinde sarih ve sahih olan bir delil mevcut ise herkes kendi tercihini kabul etmek ile beraber kimse birbirini tekfir etmemiş. Yani mesela bu namaz meselesi üzerinden bir örnek verelim. Şimdi Allah (cc) Kur'an-ı Kerim'de muhkem bir ayet indirmiş. Abdullah İbni Ömer, ondanda İmam Kurtubi naklederek diyor ki: "Bu ayet muhkem olan ve kıyamete kadar geçerli olan bir ayettir." Nedir bu ayet? Allah (cc) diyor ki: "Allah kendisini şirk koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışında kalanları Allah bağışlıyabilir." (4/Nîsa, 48) Haliyle İslam alimlerinden bir tanesi diyor ki: "Allah kendisine şirk koşmasını bağışlamaz." Bu amel şirk midir? Şirk nedir? İnsanın Allah'a bir denk, bir mesil atamasıdır. Bunu ya itikaden yapar.'Falanca Allah'ın ortağıdır.' der. Ya da itikaden yapmaz ama ameliyle yapar. Allah'a yapılması gerekilen birşeyi Allah'tan başkasına yapar. Fiil olarak onu Allah'ın dışında kendisine ortak edinmiş olur. Şirk budur. Bunun dışında kalan meseleleri Allah dilediği için affeder diyor Allah (cc). İslam alimleri de demişler ki: "Namazın terki şirk midir?" bunu konuşmuşlar. Şirk değildir demişler. Yani namazı terkeden bir adam ne Allah'ın dışında bir varlığı itikad olarak ona ortak edinmiştir. Ne de fiil olarak yaptığı bir fiil ile Allah'a yapılması gerekilen bir eylemi Allah'tan başkasına yapmıştır. İkisini de yapmamıştır. O zaman bu ayetin ikinci kısmına dahildir. Şirkin dışında kalanları Allah bağışlar. Peki niye Peygamberimiz buna şirk dedi demişler. "Kişiyle küfürle şirk arasında namaz çizgidir." Namazı terkeden küfre girer. Niye Peygamberimiz buna şirk dedi niye Peygamberimiz buna küfür dedi? Demişler ki: "Allah Rasulü insanları bir fiilden sakındırmak, insanları bir fiille korkutmak istiyorsa müslümanlar ondan daha fazla korksun diye ona küfür veya şirk demiştir." Bunun örnekleri vardır. Yani mesela Peygamber (sav) ne diyor? "Müslümana sövmek fısktır, müslümanı öldürmekse küfürdür." diyor Rasulullah (as). Bir insan müslümanı öldürdüğünde küfre mi giriyor? Hayır. Kardeşlik nimetine nankörlük yapıyor. Allah bize Kur'an'da ne diyor? Müminlerden iki taife savaşırsa onların arasını ıslah edin. Demek ki insanlar savaşmalarına rağmen mümin olarak kalabiliyorlarmış ve küfre sokmayan bir amele Peygamberimiz insanları tiksindirmek için küfür diyebiliyor. Mesela sahabeye diyor ki: “Benden sonra birbirinin boynunu vuran kafirler olarak gerisin geriye dönmeyin” diyor. Ali (ra) Muaviye ile savaştığında kafir mi oldu bunlar? Hayır. Sadece İslam'ın hoş görmediği, yasakladığı bir ameli yapmış oldular. Peki niçin Allah Resulü buna şirk dedi? İnsanları sakındırmak ve korkutmak için. Delilleri bu. Bazı alimlerde demişler ki: "Evet normalde sizin dediğiniz gibidir. Ama Allah Rasulü buna şirk dedi ve İslam'da şeriatta diğer deliller bu şirkin insanı dinden çıkaran büyük küfür olduğunu söyledi. Buna delalet etti." Mesela ne gibi? Rum suresinde Allah'ın (cc) ayeti kerimede söylemiş olduğu: "Namazı kılınız ve müşriklerden olmayınız." (30/Rûm, 31) ayeti kerimesi gibi. Veya Tevbe suresinde: "Tevbe edelerse şirkten, namazı kılar ve zekatı verirlerse onlar sizin dinde kardeşlerinizdir." (9/Tevbe, 11) Farkındaysanız iki tarafında elinde çok açık sarih bir diğerini tekfir edeceği delil olmadığından dolayı iki tarafta bu sebepten ötürü bu ihtilafta birbirlerini mazur görmüştür. Kimisi namaz kılmayanı tekfir etmiştir. Daha çok Hanbeli alimlerinde olduğu gibi. Kimisi namazı kılmayanları tekfir etmemiştir. Daha çok Şafi, Hanefi, ve Maliki alimleri. Ama iki tarafında elinde delil olduğundan ve konu çok açık, sarih de olmadığından ötürü birbirlerinin bu sebepten ötürü tekfir etmemişlerdi. Şimdi biz şöyle yaparsak yanlış olur. Birinin küfür dediğine diğeri küfür demiyor. O halde birbirlerini tekfir ediyor dersek bu yanlış olur. İnsanlara söylemedikleri sözü söylemiş oluruz.